A- A A+ | Tăng tương phản Giảm tương phản

MỘT VÀI GIẢI PHÁP TĂNG CƯỜNG GIÁO DỤC ĐẠO ĐỨC, LỐI SỐNG CHO HỌC SINH HIỆN NAY

Trong nghị quyết số 29-NQ/TW của Ban Chấp hành Trung ương Đảng (khóa XI) về đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo, đáp ứng yêu cầu công nghiệp hóa, hiện đại hóa trong điều kiện kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa và hội nhập quốc tế đã nêu rõ mục tiêu tổng quát của giáo dục và đào tạo là giáo dục con người Việt Nam phát triển toàn diện và phát huy tốt nhất tiềm năng, khả năng sáng tạo của mỗi cá nhân; yêu gia đình, yêu Tổ quốc, yêu đồng bào; sống tốt và làm việc hiệu quả. Nếu lưu ý một chút thì thấy rằng mục tiêu của giáo dục và đào tạo theo tinh thần đổi mới nhấn mạnh đến năng lực cá nhân; các hoạt động giáo dục và đào tạo phải làm sao tạo điều kiện để mỗi cá nhân phát huy tốt nhất khả năng sáng tạo của mình và đặc biệt là phải phát triển được toàn diện trí, đức, thể, mĩ. Để làm được điều đó thì việc giáo dục đạo đức cho học sinh trở nên đặc biệt quan trọng.

Hiện nay, công tác giáo dục đạo đức, lối sống cho học sinh trong các trường THPT đã đạt được nhiều kết quả tích cực. Phần lớn học sinh ở các trường THPT đều có đạo đức tốt, kính trọng ông bà, cha mẹ, thầy cô giáo, người lớn tuổi; có tinh thần đoàn kết, tích cực học tập, rèn luyện, tu dưỡng; có ý thức chấp hành pháp luật tốt, lối sống đẹp, lành mạnh; có lòng yêu nước, tinh thần tự hào dân tộc; tham gia các hoạt động vì cộng đồng. Tuy nhiên, vẫn còn một bộ phận học sinh, sinh viên chưa có ý thức học tập tốt, có biểu hiện lệch chuẩn về đạo đức, lối sống; tình trạng bạo lực học đường, tệ nạn xã hội, vi phạm pháp luật vẫn còn diễn ra.

Nguyên nhân chủ yếu của tình trạng trên là do công tác giáo dục đạo đức, lối sống cho học sinh vẫn chưa được các cấp, các ngành quan tâm đúng mức; sự phối hợp giữa nhà trường, gia đình, xã hội còn thiếu đồng bộ, chặt chẽ. Vẫn còn một số thầy, cô giáo chưa thực sự là tấm gương về đạo đức, lối sống; nội dung và phương pháp giáo dục đạo đức, lối sống chậm đổi mới, chưa phù hợp với thực tiễn. Mặt trái của nền kinh tế thị trường; hành vi bạo lực xuất hiện ngày càng nhiều trong đời sống xã hội, trên phim ảnh, internet, sách báo... đã tác động trực tiếp đến sự hình thành nhân cách, đạo đức, lối sống của học sinh, sinh viên. Do đặc thù tâm lý lứa tuổi, nếu không được tư vấn, hỗ trợ kịp thời để giải quyết những khó khăn, vướng mắc trong học tập, các mối quan hệ xã hội sẽ dẫn đến hậu quả đáng tiếc.

Chính vì vậy, việc tìm ra những giải pháp phù hợp để giáo dục nâng cao phẩm chất đạo đức của Học sinh đang trở thành vấn đề cấp bách có ý nghĩa vô cùng quan trọng trong việc hình thành nhân cách của học trò. Sau đây tôi xin được đưa ra một vài giải pháp mang tính cá nhân góp phần nâng cao chất lượng việc giáo dục đạo đức lối sống cho học sinh nói chung và học sinh THPT nói riêng.

          Trước hết, phải đổi mới nội dung, phương pháp và hình thức giáo dục đạo đức, lối sống văn hóa, kỹ năng sống cho học sinh như: Thực hiện nội dung dạy học các môn Đạo đức, Giáo dục công dân, trên cơ sở lựa chọn các nội dung giáo dục có giá trị phù hợp với đặc điểm tâm sinh lý, tình cảm, nhận thức và sự phát triển của học sinh, của xã hội và thời đại; giáo dục hành vi và chuẩn mực đạo đức; giáo dục ý thức tuân thủ pháp luật, ý thức công dân; tăng cường giáo dục kỹ năng sống và giá trị sống đúng đắn. Đổi mới phương pháp giảng dạy các môn Đạo đức, Giáo dục công dân theo hướng phát triển năng lực, phẩm chất người học, phát huy tính tích cực của học sinh; tăng cường các hoạt động trải nghiệm sáng tạo trong giáo dục đạo đức, lối sống văn hóa, kỹ năng sống cho học sinh.

          Trước đây giáo dục chủ yếu cung cấp kiến thức hàn lâm, ít gắn kiến thức đã học với thực tiễn, ít chú trọng rèn luyện cho học sinh kĩ năng tự học, kĩ năng nghiên cứu, sáng tạo. Tiếp cận 4 trụ cột về giáo dục của UNESCO, thì cần chú trọng hướng dẫn học sinh các kĩ năng học tập, làm việc như: phương pháp tự học, tự nghiên cứu; tăng cường tổ chức cho các em học tập, nghiên cứu, làm việc nhóm; khuyến khích, hướng dẫn và tạo điều kiện để học sinh nghiên cứu khoa học, vận dụng các kiến thức đã học vào thực tế. Tiếp theo đó phải tăng cường giáo dục các kỹ năng xã hội, kỹ năng ứng xử nhằm giúp học sinh có thái độ và hành vi tích cực, có khả năng nhìn nhận vấn đề, giải quyết tình huống theo hướng tích cực, biết thích nghi với từng hoàn cảnh cụ thể, biết ứng phó, tránh xa cái xấu (ví dụ kĩ năng làm chủ bản thân, chống lại sự cám dỗ của các tệ nạn xã hội, kĩ năng ứng phó với một tình huống bạo lực…).

          Việc giáo dục kỹ năng sống không chỉ thực hiện trong nhà trường, qua các môn học chính khóa, dù rất quan trọng, mà còn phải được thực hiện kết hợp với nhiều cách khác như: Trong sự kết hợp giữa nhà trường, gia đình và xã hội; bằng nhiều hoạt động trải nghiệm đa dạng, phong phú như: qua hoạt động sinh hoạt trong gia đình (có những kĩ năng hình thành qua giáo dục gia đình, ví dụ nấu ăn, vệ sinh gia đình, cá nhân…), qua hoạt động văn hóa, nghệ thuật, hoạt động xã hội, hoạt động ngoại khóa, hoạt động tham quan, dã ngoại; qua các hoạt động đoàn, đội…

          Thực hiện mục tiêu giáo dục toàn diện, cần phải tăng cường giáo dục thể chất, hướng nghiệp, ý tưởng, ý chí khởi nghiệp ngay trong trường phổ thông, nâng cao năng lực ngoại ngữ, tin học cho học sinh đáp ứng yêu cầu công tác, làm việc sau này trong bối cảnh kinh tế thị trường định hướng XHCN và hội nhập quốc tế.

          Hai là, nghiêm túc thực hiện Chỉ thị số 05 - CT/TW, ngày 15 - 05 - 2016 của Bộ Chính trị và Kế hoạch số 21 - KH/TU, ngày 21 - 9 - 2016 của Ban Thường vụ Tỉnh ủy về đẩy mạnh học tập “ Tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh”. Tuyên truyền tới toàn thể CBGV, HS nhận thức những nội dung cơ bản và giá trị to lớn của tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh. Đưa nội dung trên vào giảng dạy trong nhà trường. Tạo sự chuyển biến trong việc tu dưỡng và rèn luyện phẩm chất đạo đức... của CBGV và HS trong trường. Từ chuyển biến về nhận thức cần chuyển thành hành động, việc làm cụ thể, thiết thực, dù là nhỏ nhất nhưng có ý nghĩa tích cực. Cần đạt được hiệu quả của quá trình dạy học và tổ chức các hoạt động giáo dục tích hợp nội dung học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh tạo nên tác dụng lan tỏa, đồng bộ trong việc giáo dục đạo đức, lý tưởng cách mạng, đồng thời góp phần nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện về phẩm chất và năng lực học sinh.

    Trang bị cho học sinh những hiểu biết cần thiết, cơ bản về tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh; trên cơ sở đó giúp học sinh có được nhận thức, thái độ và hành vi đúng đắn theo tấm gương tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh; Giáo dục ý thức quan tâm sâu sắc tới việc học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh đạo đức Hồ Chí Minh; làm cho việc học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh trở thành thói quen tự giác và nếp sống hằng ngày của học sinh; Phát triển kĩ năng thực hành, kĩ năng phát hiện và ứng xử tích cực trong việc học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh; Góp phần giáo dục cho học sinh trở thành người công dân có đầy đủ phẩm chất và năng lực; sống và làm việc theo tấm gương tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh.

          Mục tiêu, nội dung, phương pháp và hình thức tổ chức hoạt động giáo dục về tấm gương tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh được thiết kế phù hợp với mục tiêu giáo dục của cấp học THPT góp phần thực hiện mục tiêu của giáo dục phổ thông nói chung; phù hợp với đặc điểm tâm sinh lý lứa tuổi học sinh, được triển khai theo các mức độ tích hợp vào các môn học và các hoạt động giáo dục chính khoá, ngoại khoá theo đặc trưng của môn học, không làm thay đổi mục tiêu và nội dung của môn học, bài học; đảm bảo tích hợp một cách tự nhiên, lô-gich, không gây quá tải,... nhằm tạo nên sự gắn bó nhuần nhuyễn giữa nội dung học tập và sự vận dụng linh hoạt vào thực tiễn.

          Ba là, phải tăng cường công tác phối hợp nhà trường với gia đình và xã hội. Giáo dục vốn là một hoạt động mang tính xã hội cao. Muốn thực hiện được mục tiêu giáo dục toàn diện học sinh, cần phải coi trọng cả giáo dục nhà trường, giáo dục gia đình và giáo dục xã hội. Chỉ riêng nhà trường, chỉ riêng ngành giáo dục thì không thể làm tốt công tác giáo dục toàn diện được. Sinh thời, Chủ tịch Hồ Chí Minh Đã từng nói “Phải nhất thiết liên hệ mật thiết với gia đình học sinh. Bởi vì giáo dục trong nhà trường, chỉ là một phần, còn cần có giáo dục ngoài xã hội và trong gia đình để giúp cho việc giáo dục trong nhà trường được tốt hơn. Giáo dục trong nhà trường dù tốt mấy nhưng thiếu giáo dục trong gia đình và ngoài xã hội thì kết quả cũng không hoàn toàn”. Chính vì vậy, gia đình phải có trách nhiệm phối hợp với nhà trường và xã hội trong việc giáo dục cho con em mình, tránh tư tưởng ỷ lại, khoán trắng giáo dục học sinh cho nhà trường; gia đình có trách nhiệm nuôi dưỡng, giáo dục và chăm sóc, tạo điều kiện cho con em được học tập, rèn luyện, tham gia các hoạt động của trường và xã hội; không để con em bỏ học; không phó mặc con em mình cho nhà trường; quan tâm nâng cao văn hóa gia đình; cha mẹ phải là tấm gương sáng cho con cái noi theo; người lớn phải là tấm gương trong giao tiếp, ứng xử; loại bỏ bạo lực gia đình. Ngoài ra, Các cấp chính quyền, đoàn thể phải luôn quan tâm tuyên truyền về chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước, nâng cao nhận thức, ý thức trách nhiệm của người dân trong việc chấp hành pháp luật, thực hiện lối sống văn hóa, kiên quyết ngăn chặn các hành vi vi phạm pháp luật, vi phạm chuẩn mực đạo đức, bạo lực diễn ra ngoài xã hội; quản lý tốt các sản phẩm, dịch vụ văn hóa, công nghệ thông tin; xây dựng môi trường xã hội lành mạnh, an toàn.

          Tóm lại, cần tăng cường giáo dục đạo đức, lối sống cho học sinh. Đẩy mạnh học tập “ Tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh” là một nhiệm vụ xuyên suốt trong nhà trường, gia đình và xã hội. Công tác "dạy người” được coi là một nhiệm vụ trọng tâm, hàng đầu, thường xuyên, liên tục. Giáo dục chính trị, tư tưởng, đạo đức, tác phong và nếp sống cho học sinh. Giáo dục lý tưởng, hoài bão, ước mơ và truyền thống yêu quê hương, đất nước, lòng tự hào dân tộc, ý thức chấp hành pháp luật; Xây dựng nhà trường có môi trường giáo dục lành mạnh không có tiêu cực, không có tệ nạn xã hội. Giáo dục kiến thức văn hoá, khoa học: Trên nền tảng giáo dục đạo đức học sinh, nhà trường giáo dục kiến thức văn hoá các môn học cho học sinh, với nhiều hình thức nội khoá và ngoại khoá, thực hiện nghiêm túc quy chế chuyên môn của Sở và Bộ GD&ĐT quy định. Giáo dục toàn diện “Đức, trí, thể, mỹ” cho học sinh; Chuẩn bị toàn diện cho việc thực hiện chương trình và SGK mới; Tăng cường phối hợp giữa nhà trường, gia đình và xã hội trong việc giáo dục đạo đức, lối sống cho học sinh; Tăng cường đôn đốc, kiểm tra, kịp thời biểu dương điển hình tốt, xử lý nghiêm các trường hợp thiếu trách nhiệm, vi phạm.

          Nhân dịp kỷ niệm 130 năm ngày sinh của Bác Hồ muôn vàn kính yêu (19/5/1890 - 19/5/2020) tôi xin trích lời dạy của Người trong thư ngày 16/10/1968 gửi cán bộ, cô giáo, thầy giáo, công nhân, nhân viên, học sinh mẫu giáo, phổ thông, bổ túc văn hóa, trung học chuyên nghiệp, đại học:

           "Dù khó khăn đến đâu cũng phải tiếp tục thi đua dạy tốt và học tốt trên nền tảng giáo dục chính trị và lãnh đạo tư tưởng tốt, phấn đấu nâng cao chất lượng văn hóa và chuyên môn nhằm thiết thực giải quyết các vấn đề do cách mạng nước ta đề ra trong một thời gian không xa đạt đỉnh cao của khoa học kỹ thuật.

          Giáo dục là sự nghiệp của quần chúng, cần phát huy đầy đủ dân chủ xã hội chủ nghĩa, xây dựng quan hệ thật tốt, đoàn kết thật chặt chẽ giữa thày và thày, giữa thày và trò, giữa học trò với nhau, giữa cán bộ các cấp, giữa nhà trường và nhân dân để hoàn thành thắng lợi nhiệm vụ đó.

          Giáo dục nhằm đào tạo những người kế tục sự nghiệp cách mạng to lớn của Đảng và nhân dân ta, do đó các ngành các cấp Đảng và chính quyền địa phương phải thật sự quan tâm hơn nữa đến sự nghiệp này, phải chăm sóc nhà trường về mọi mặt, đẩy sự nghiệp giáo dục của ta lên những bước phát triển mới" (Hồ Chí Minh Toàn tập, Sđd, T12, tr.403-404)

          Đó là hội tụ điều tâm huyết một đời chăm lo xây dựng nhà trường Việt Nam mới của nền giáo dục cách mạng, tư tưởng đó của Bác đến nay vẫn là bài học sâu sắc đối với chúng ta và các thế hệ mai sau.

          Trên đây là những giải pháp cũng là những kiến nghị của tôi, cũng là góp phần  "Nâng cao hiệu quả việc học tập và làm theo 5 Điều Bác Hồ dạy" trong các nhà trường Chắc chắn sẽ còn nhiều những giải pháp quan trọng khác nữa cần được đề cập và bàn luận trong hội thảo. Trân trọng!

                                                                  Thái Thụy, ngày 09/05/2020                                                                                      

                                                                      Giáo viên thực hiện: Vũ Thị Ngoan


Tổng số điểm của bài viết là: 0 trong 0 đánh giá
Click để đánh giá bài viết
Bài tin liên quan
Chính phủ điện tử
Tin đọc nhiều
Liên kết website
Thống kê truy cập
Hôm nay : 233
Hôm qua : 1.511
Tháng 08 : 2.258
Năm 2020 : 99.470