A- A A+ | Chia sẻ bài viết lên facebook Chia sẻ bài viết lên twitter Chia sẻ bài viết lên google+ Tăng tương phản Giảm tương phản

Giải Nhì cuộc thi: “Phân tích, bình giảng một bài thơ viết về Bác để lại cho em nhiều ấn tượng sâu sắc nhất nhân dịp kỷ niệm 50 năm học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh”

Viết về chủ tịch Hồ Chí Minh luôn là đề tài phổ biến trong thơ ca Việt Nam. Có thể nói, người là bông hoa đẹp nhất, rực rỡ nhất trong mỗi trái tim của người dân Việt Nam. “Viếng lăng Bác” của Viễn Phương là một trong những bài thơ hay viết về bác sau ngày Bác Hồ đi xa. Bài thơ được viết trong không khí xúc động của nhân dân ta lúc công trình lăng Bác được hoàn thành, sau khi miền Nam được giải phóng, đất nước được thống nhất sau 30 năm bị cắt chia.

Bài thơ được sáng tác năm 1976, mang theo nỗi nhớ thương xúc động của những người con miền Nam – mảnh đất “thành đồng’’ trở về thăm Bác. Bài thơ là cảm xúc xúc động vô cùng khi lần đầu nhà thơ Viễn Phương ra thăm Bác. Mở đầu là nỗi xúc động nghẹn ngào khi đứng trước lăng Người:

                                       Con ở miền Nam ra thăm lăng Bác    

                                       Đã thấy trong sương hàng tre bát ngát

                                       Ôi! Hàng tre xanh xanh Việt Nam

                                       Bão táp mưa sa đứng thẳng hàng

        Câu thơ mở đầu chỉ gỏn gọn như một lời thông báo nhưng lại gợi ra tâm trạng xúc động của người con từ chiến trường miền Nam sau bao mong mỏi bây giờ mới được ra thăm lăng Bác. Cách dùng đại từ xưng hô “con”, “Bác” rất gần gũi, thân thiết, ấm áp tình thương. Đó là sự trở về của một người con với người cha của mình sau bao năm xa cách. Cũng như nhà thơ Tố Hữu đã từng thốt lên:

                                      Bác nhớ miền Nam nỗi nhớ nhà

                                        Miền Nam mong Bác nỗi Mong cha.

        Cách nói giảm nói tránh “thăm” thay cho ‘viếng” dường như để giảm nhẹ nỗi đau thương mất mát. Trong tình cảm của những người con miền Nam, của nhân dân Việt Nam, Bác vẫn còn sống mãi trong tâm tưởng, trong trái tim. Từ trong màn sương sớm, hình ảnh đầu tiên để lại ấn tượng sâu đậm cho tác giả là hàng tre. Hàng tre vừa mang nghĩa tả thực, vừa biểu tượng cho hình ảnh quen thuộc của làng quê, đất nước Việt Nam. Đặc biệt hơn tính từ “xanh xanh”còn tượng trưng cho sức sống mạnh mẽ, trường tồn của con người Việt Nam, vẻ đẹp thanh cao, bền bỉ ,kiên cường của cả một dân tộc. Hình ảnh ẩn dụ gợi liên tưởng tới hình ảnh của cả dân tộc cùng Bác đoàn kết, kiên cường vượt qua mọi khó khăn gian khổ, thử thách dể thực hiện lí tưởng Cách mạng cao cả, vĩ đại. “Ôi” là từ biểu cảm trực tiếp niềm xúc động tự hào của tác giả Viễn Phương khi nhận thấy hình ảnh hàng tre cũng là hình ảnh của dân tộc đang quần tụ về đây để canh giấc ngủ cho Người. Tiếp theo mạch cảm xúc ấy là tình cảm kính yêu biết ơn nghẹn ngào khi vào trong lăng:

                                         Ngày ngày mặt trời đi qua trên lăng

                                         Thấy một mặt trời trong lăng rất đỏ.

                                         Ngày ngày nhiều người đi trong thương nhớ

                                         Kết tràng hoa dâng bảy mươi chín mùa xuân.

        “Mặt trời trên lăng” là hình ảnh thực, là mặt trời của thiên nhiên vĩnh hằng ngày ngày đi trên lăng. Còn “mặt trời trong lăng” chính là Bác. Bác như mặt trời đỏ soi đường chỉ lối, dẫn dắt đưa dân tộc Việt Nam từ đêm trường nô lệ đen tối tới cuộc đời tự do, tươi sáng, gợi lòng biết ơn, sự tôn kính của dân tộc việt Nam đối với Bác, gợi sức sống trường tồn vĩnh hằng của Bác. Bác và sự nghiệp lớn lao của Người sống mãi cùng với non sông đất nước Việt Nam như mặt trời vĩnh hằng của thiên nhiên. Và “vầng mặt trời” ấy khiến mọi kẻ thù đều khiếp sợ “Người rực rỡ một mặt trời Cách mạng.                                    Còn đế quốc là loài dơi hốt hoảng”.

        Ngày ngày dòng người đi vào trong thương nhớ, đi trong nỗi xúc động bồi hồi, trong nỗi nhớ thương nhớ nặng trĩu con tim. Nhịp thơ chậm, giọng thơ trầm như bước chân của dòng người vào thăm Bác. Đó là sự kéo dài bất tận và không có giới hạn về thời gian. Hình ảnh dòng người lặng lẽ vào lăng mang tấm lòng thành kính, biết ơn. Tấm lòng ấy là những bông hoa tươi thắm kết thành những tràng hoa dâng lên Người. Cuộc đời họ đã nở hoa dưới ánh sáng của Bác. Chính Bác là người đã cho họ sự sống, đã cho họ một cuộc đời mới. “Bảy mươi chín mùa xuân” là hình ảnh hoán dụ mang ý nghĩa tượng trưng. Con người bảy mươi chín mùa xuân ấy đã sống một cuộc đời đẹp như những mùa xuân và đã làm ra mùa xuân cho đất nước, cho con người. Bằng những hình ảnh ẩn dụ, hoán dụ độc đáo mới mẻ, nhà thơ Viễn Phương đã diễn tả được tình cảm tha thiết, nỗi xúc động nghẹt ngào khi đứng trước lăng Bác. Và chắc chắn, cảm xúc của nhà thơ khi vào trong lăng còn được dâng lên mãnh liệt hơn :   

Bác nằm trong lăng giấc ngủ bình

Giữa vầng trăng sáng dịu hiền                                                                             

Vẫn biết trời xanh là mãi mãi

Mà sao nghe nhói ở trong tim

Niềm biết ơn thành kính đã chuyển sang niềm xúc động nghẹn ngào của tác giả khi đứng trước linh cữu của Người. Khung cảnh như ngưng kết cả thời gian và không gian “Bác nằm trong lăng giấc ngủ bình yên”, câu thơ giản dị diễn tả chính xác và tinh tế sự yên tĩnh, trang nghiêm, ánh sáng dịu nhẹ trong trẻo của không gian trong lăng Bác. Bác đang ngủ giấc ngủ bình yên thanh thản, giấc ngủ của một con người người cống hiến trọn vẹn cuộc đời mình cho cuộc sống bình yên. Cuộc đời Bác là những đêm trường không ngủ “Cảnh khuya như vẽ Người chưa ngủ.Chưa ngủ vì lo nỗi nước nhà”  thì giờ đây, giấc ngủ ấy là vĩnh hằng. Trong giấc ngủ có vầng trăng – người bạn tri kỉ của Người khi còn sống. Từ trong ngục tăm tối tới cuộc sống tự do, Bác luôn có trăng là bạn. Trăng là biểu tượng cho hòa bình, còn Bác tượng trưng cho ánh sáng dân tộc:

                                Tiếng suối trong như tiếng hát xa                                                                                            

                                  Trăng lồng cổ thụ bóng lồng hoa

                         Hay: Giữa dòng bàn bạc việc quân

                                   Khuya về bát ngát trăng ngân đầy thuyền

        “Trời xanh” là hình ảnh ẩn dụ đầy ý nghĩa, thể hiện tâm trạng xúc động của nhà thơ. Bác đã ra đi nhưng Người hóa thân vào mặt trời đỏ, hóa thân vào thiên nhiên đất trời của dân tộc để rồi để Người sống mãi trong sự nghiệp và trái tim của nhân dân Việt Nam. Cũng như bầu trời trong xanh vĩnh viễn trên cao như tiếng lòng của nhà thơ Tố Hữu:

                                 Bác sống như trời đất của ta

                                  Trong từng ngọn cỏ mỗi nhành hoa

        Vẫn biết trời xanh là mãi mãi nhưng nhà thơ không thể không đau xót trước sự ra đi của Người, vẫn thấy “nghe nhói trong tim” bởi sự sống vĩnh hằng của Bác cũng chỉ là trong tâm tưởng mà thôi, còn thực tế Bác đã không còn nữa:

                                Bác đã đi rồi sao Bác ơi!

                                 Đời tuôn nước mắt trời tuôn nước mưa

                                 Chiều nay con chạy về thăm Bác

                                 Ướt lạnh vườn dưa những luống dừa

        Ngày đất nước thống nhất nhân dân miền Nam không được đón Bác, không thấy được nụ cười của Bác trong ngày vui chiến thắng ấy. Đó là nỗi đau quặn thắt tê tái trong đáy sâu tâm hồn như hàng nghìn mũi kim đâm vào trái tim thổn thức khi đứng trước thi thể của Người. Đó là nỗi niềm chung của những người con miền Nam khi ra viếng Bác. Khép lại nỗi đau mất mát là những giọt nước mắt bịn rịn không muốn rời xa Bác:

                                  Mai về miền Nam thương trào nước mắt

                                  Muốn làm con chim hót quanh lăng Bác

                                  Muốn làm đóa hoa tỏa hương đâu đây

                                  Muốn làm cây tre chung hiếu chốn này.

        Câu thơ “Mai về miền Nam thương trào nước mắt” như một giã biệt, lời rất giản dị diễn tả tình thương sâu lắng mà nhà thơ dành cho Bác. “Trào” diễn tả tâm trạng của những con tim bé nhỏ cùng chung nỗi đau thương mất mát. Điệp ngữ “muốn làm” nhấn mạnh ước nguyện chân thành của nhà thơ. Đó cũng là ước nguyện chung của những người con miền Nam đã hoặc một lần được vào gặp Bác. Ước được hóa thân vào thiên nhiên, được làm con chim cất tiếng hót để ru giấc ngủ cho Người. Những ước nguyện giản dị, chân thành mà đẹp đẽ xiết bao. Tất cả chỉ để muốn ở gần Bác, được chăm sóc Bác, được đền ơn đáp nghĩa Bác. Hình ảnh cây tre xuất hiện ở đầu bài thơ được khép lại ở cuối bài thơ làm cho mạch cảm xúc thêm trọn vẹn. Đặc biệt hơn, hình ảnh cây tre còn như một lời hứa của tác giả sẽ trung thành với đường lối cách mạng của Bác, tiếp nối những gì Bác đã cống hiến để xây dựng đất nước ngày càng giàu đẹp.

        Dù lớp bụi thời gian có phủ đầy những trang sách, dù đất nước có đổi mới đến đâu nhưng những gì Bác đã làm, Bác đã cống hiến sẽ luôn luôn ở trong tim của mỗi người dân Việt Nam. Là một học sinh còn ngồi trên ghế nhà trường bạn và tôi hãy cố gắng học tập, rèn luyện đạo đức để xứng đáng với những gì mà Bác đã hi sinh cả đời để dành trọn cho ta. Khép lại trang sách, chúng ta không khỏi xúc động nghẹn ngào với những dòng thơ lắng đọng. Cảm ơn nhà thơ Viễn Phương đã cho chúng ta những cảm xúc tuyệt vời về Bác – Người cha vĩ đại của nhân dân Việt Nam.

Họ tên học sinh: Lê Thị Hiền Mai

Lớp: 10 A6


Tổng số điểm của bài viết là: 0 trong 0 đánh giá
Click để đánh giá bài viết
Bài tin liên quan
Chính phủ điện tử
Tin đọc nhiều
Liên kết website
Thống kê truy cập
Hôm nay : 464
Hôm qua : 547
Tháng 12 : 3.145
Năm 2019 : 110.464